රිදෙන බසකින් ප්‍රීති වෙන ‘තී හා තා’

මේ පොත කියවලා ටික කලක් වුණත්, ස්වල්ප දෙනෙක් එක්ක කරන්න ලැබුණු සහෘද මිතුරු කතාබස්වලදි, නූතන නවකතාවෙ බස ගැන කියන්න උදාහරණෙකට ගත්ත පොත් අතරින් එකක් මේ. සමස්ත පොත ගැන මගේ අදහස කීම මදකට පැත්තක තියලා, බස ගැන ඒතාක් හිතෙ තියන් හිටි ස්වල්පය කීම යුතුයි කියා හිතුණා. මේ, ඒ ස්වල්පය යි.

මේ නවකතාවේ සුරත් ද මැල් භාවිත කරන බසෙහි ලේයර් කිහිපයක් තියෙනවා. අවබෝධවීමේ පහසුවට එකින් එක විස්තර කරන්නම්, හැකි තරමින්, මං දන්න තරමින්.

එකක් තමයි, සම්පූර්ණ වාක්‍යය නොලිවීමේ ගුණය. ඇයි මං ඒකට ගුණය කිව්වෙ ඒක හොඳ දෙයක් කියල මං හිතන නිසා. හැමතිස්සේ ම නියමිත අනුපානෙන් ම වාක්‍යය ලියන්න ඕනෙ කියලා නියමයක් නෑ. සිද්ධි ගොඩක් දාපු දීර්ඝ වාක්‍යය, නොතේරෙන වාක්‍යය, අපභ්‍රංස වාක්‍යය, සර්ව සම්පූර්ණ වාක්‍යය ලියන්න ඔහු දගලන්නෙ හරිම අඩුවෙන්. බොහෝවෙලාවට වාක්‍යයෙන් අඩයි, කොටසයි, අංශයයි ලියන්නෙ. ඒවට අපි කියනවා ‘වාක්‍යාංශ’ කියල. සම්පූර්ණ නොවුණත් යම් අදහසක් පළවන වචන එකතුවක්, කෙටියෙන් වාක්‍යාංශ කියල හඳුන්වනවා. හැබැයි එහෙම ලිව්වා කියල අඩුවක් වෙන්නෙ නෑ. කියන දේ තේරෙනවා. ජේද අතරට වාක්‍යාංශ ගෙනත් කතාව ගෙනියන අමුතු ක්‍රමයක් ඔහු අනුගමනය කරනවා. ඒක මට කලින් අහුවුණේ නැති ක්‍රමයක්.

හැබැයි නවකතාව පටන් ගත් තැන සිට මේ වාක්‍යාංශ ක්‍රමය හැමතැනම නන්ස්ටොප් ඔහු යොදාගන්නේ නෑ. ඒක පාවිච්චි වෙනවා තෝරාගත් තැන්වලදි. කතුවරයා සමීප ම කටවහරත්, ආත්ම කථන විලාසෙකුත්, සරල ලිඛිත වහරත් හොඳින් අනා වනා බස හසුරුවන අතරේ, ව්‍යාකරණානුකූල වාක්‍ය සාමාන්‍ය විදියට ලියන අතරේ, අර වාක්‍යාංශවලිනුත් හොඳට වැඩ ගන්නවා.
“මගේ අලුත් ම මිතුරා අරක්කු. රන්වන් රන් පානය. අපිට කියල කමකට ඇති දෙයක් නැති රටේ, හොඳ ම දේශීය නිෂ්පාදනය. අරක්කු දේශීය හදවත් හඳුනනවා…”

දැන් මේකෙ තියෙන ලස්සන ම දේ තමයි, එක වැකියක් නැත්නම් වැකි කොටසක්, ඒකෙන් පස්සෙ එන වැකිය එක්ක බද්ධ කරවන්න අමුතු උත්සහයක් සුරත් නොගැනීම. හරියට ම පැහැදිලි කරනවා නම්, අර ප්‍රසිද්ධ කතාවක් තියෙනවනේ (නවකතාවක කතා වින්‍යාසය සහ කතාව අතර වෙනස ගැන කියද්දි පාවිච්චි කරන)
‘රජු මළා. එබැවින් බිසොව මළා’ කියලා. සුරත් මෙතන කරන්නෙ, ‘රජු මළා. බිසොවත් මළා’ කීම. අර ‘එබැවින්’, කියන කොටස යොදන්නෙ නෑ. එක වාක්‍යයක් අනික් වාක්‍යය එක්ක ගලායන විදියට බද්ධ කරන්න ඔහු නිතරම හේතුඵල සම්බන්ධය යොදාගන්නෙ නෑ. හේතු දිදී ඉන්නෙ නෑ. ‘පාඨකයට මේක තේරෙන එකක් නෑ – ඒනිසා මේක මෙහෙම ලියන්න ඕනෙ’ වගේ දේවල් ඔලුවට ගන්නෙ නෑ. පාඨකයා මෝඩයෙක්‍ නොවේ කියන අදහසේ ඉදන් කතුවරයා කතාව ලියනවා. ඒනිසා පොතේ ජේද අතරෙ දකින ඒ තනි වාක්‍යයක්, වාක්‍යාංශයක් වුණත් නිදහස්ව කේවලව, ස්වාධීනව නැගී සිටිනවා අපිට පේනවා. එක වාක්‍යයක් අනෙක් වාක්‍යය මත රඳාපවතින්නෑ. එක වාක්‍යයක් අනෙක් වාක්‍යයේ සුපර් ග්ලූ ගාලා අලවන්නෙ නෑ. ඔහු දෙවනි වාක්‍යය වෙත යන්නෙ, පළවෙනි වාක්‍යය අතෑරලා, තනියම. මෙච්චර අත් හැරීම බසකින් ප්‍රගුණ කළ කතුවරයෙක් මං දැක්කමයි මං හිතන්නෙ.

‘ඒවගේම, කතුවරයා වාක්‍යයට නියමිත පිළිවෙළ වෙනස් කරලා වාක්‍ය හදනවා. ඒකියන්නේ මැදින් ආඛ්‍යාතය දාලා, මුලින් කියන කොටස අගට දාල, ගැළපීමේ නොපිළිවෙළින් තමන්ට ම කියලා පිළිවෙළක් හදාගත් රචනා ක්‍රමයකුත් තැන් කිහිපයක දි දකින්න ලැබුණා.

අනෙක් අතින් සුරත් ද මැල්, මේ බසේ රිද්මය වඩවන්නෙත් – බිඳින්නෙත් ක්ෂණික – කෙටි වැකි, වාක්‍යාංශ, තනි පද එක ළඟ එක ළඟ බහාලීමෙන්. ලිඛිත වහර අස්සට බ්‍රේක් නැති කටවහර යොදාලීමෙන්. කවි බස සමඟ අමු ජීවන බස ඇමිණීමෙන්.
“රස රහසක් තිබුණා දිව්‍යාට කියන්න පුලුවන් නම්. ඒත් කීයටවත් කිහාගත නොහී. ඇය දැනගත්‍ත නම් සතුටුවිය හැකි. එහෙත් දැනවිය නොහැකි…”

“විනාඩි දහයකින් විතර අරක්කු කාල අමුවෙන්ම ආමාශගත කලා. ‘දිව්‍යා අද ඔයා වෙනුවෙන් මම බිව්වා. දවසක ඔයා වෙනුවෙන් මම මේක නවත්තනව’ නා නා ප්‍රකාර සිතුවිලි විවේකයක් නැතුව මගේ ඔලුවට ගලා ආවා වේගයෙන්. මම ක්‍රිකට් තරගයට අවධානය යොමු කරන්න හිතුවා වෙලාවකට පස්සේ. සිතුවිලිවලින් බේරිල්ලක් නැති නිසා. මෙන්න චමින්ද වාස් හෙමින් ඇවිද ගිහින් දඟ පන්දු යවනවා. මම ඇස් ලොකු කරල බැලුවා. පන්දුව නෙවෙයි රූපවාහිනීය දඟකැවෙනවා. මම නැඟිට්ටා. තනි පයින් ඉන්න හැදුවා. බැරිත් නෑ. ආමරුයි. වාඩිවුණා. ටිකක් හිටියා. ලෝකෙම භ්‍රමණය වුණා. දුවගෙන ගිහින් සින්ක් එක පිරෙන්න වමනේ කළා. රූපවාහිනීය ඉස්සරහින් හාන්සි වුණා. නැගිටිනකොට මැච් එක ඉවර වෙලා. මම පැරදිලා”
මේ වැකි ඇතුළත් බස රිද්මය, තානය දනවන බසක්. ඔලුව අතගාලා ටොකු අනින බසක්. සිංදුවක් කියන අතරේ රැප් කෑලි හලන බසක්. ලියවැලක් වගේ නැමෙන ආයෙ ම පුවක් ගහක් වාගෙ සෘජුවෙන බසක්. ගඟට ගලන්න ඉඩ දීලා අතරමගදි වේලි බඳින බසක්. ඒ දණ්ඩෙන් යද්දි මැද්දෙන් දණ්ඩ කඩාදාන බසක්. ගෙදර එන්න කියලා ඇතුළට යද්දි දඩස් ගාලා මූණට ම දොර වහන බසක්.

කොටින් ම කිව්වොත්, පාඨකයාට ආසාව දෙන්න යන මට්ටමට ම ආසා වස්තුව පෙන්වලා, ළඟට ආවම දෙන්නෙ නැතුව, ටිකක් රිදෙන්න ඇරලා ප්‍රීතිවන බසක් !

ඩිල්ශානි චතුරිකා දාබරේ

සබැඳි

Leave a Reply

Your email address will not be published.